İnsan ve doğa

Hisarya, Güney Bulgaristan’ da, Filibe iline bağlıdır.

Uygun iklim koşullarından ve bulunan mineral sulardan dolayı, insanları asırlardır kendine çekmeyi başarmıştır.

Burada milattan öncesine kadar yaşam kalıntıları bulunmuştur. Sonra Trakyalılar yerleşmiştir. Romalıların Trakyalıları istila etmesinden sonra 46. yıl dan sonra termal suların çevresinde büyük bir Roma şehri doğdu. 293 yılında İmparator Diyoklesiyan ‘ın emriyle yeni kale duvarları inşa edildi. Kendi orjinalliği ve sistemi ile, mimarisiyle, Diyoklesiyanopolis, Avrupa ülkelerinde birinci sıralarda yer almakta. Çoğu yerinde kale duvarların yüksekliği 11 mt yi bulmakta. Şehrin mimari özelliklerinden biri de şehir parkındanki ‘’ Gelin Gözyaşı’’ ( Momina sızla) kaynağı etrafında kurulmuş olmasıdır. Burada en göz alıcı bina (rezidensiya) bulunmakta. İki katlı bir yapıdan ibaret olan bina kendine has bir yapıya sahip. Hemen yanında termal kompleks bulunmakta. Kompleksin yeraldığı alan 2000 km kare, ki bunlar Diyoklesiyanopolis’ in yapıları içinde yer almakta ve bunlar Balkan yarımadasında çok nadir kalan yapılardan.

Bu kompleksin içinde ta o dönemde bile termal tedavi uygulanmış. Bu yapılar çatılarına kadar kendi orjinalleri ile göze çarpmakta. Duvarın iç tarafları beyaz mermer ile döşeli. Isınmak için mineral su kullanılmış. Sosyal bir kompleks olan kale de amfiteatır da bulunmakta.
Amfiteatır, dördüncü asrın ilk yarısında yapılmış ve hristiyan ideolojisinin kurallarını çiğnememiş. Bunlar arasında kan dökmemek de var.

Amfiteatır en derin çağlardan beri ilgi çeken, en sevilen ve en ziyaret edilen yerlerden bira tanesiydi. İnsanlar orda güzel, eğlenceli zamanlar geçirirdi. Günümüze kadar korunmuş alanlardan birtanesidir. Yıkım asırları geçiyor ve onyedinci yüzyılın ikinci yarısından sonra antik şehrin üzerine küçük bir şehir kuruldu. Adı Hisarya oldu. Hisar Arapçadan Kale anlamındadır. Şehrin 300 m güneyinde Roma mezarlığı bulunmakta. Orijinal yapısı ile korunmuş olup ziyarete açıktır.