Akademik dergi Science’ta yayımlanan bir araştırmaya göre, uydu görüntüleri kullanılarak dünyadaki en büyük 1972 gölde 1992-2020 yılları arasındaki su kayıpları incelendi.

Araştırmanın bulguları, dünyanın sıvı yüzey tatlı suyunun yüzde 87’sini depolayan göllerin iklim değişikliği ve insan faaliyetleri nedeniyle giderek daha fazla tehdit altında olduğunu ortaya koydu.

Buna göre, son 30 yılda büyük göllerin yüzde 53’ü küçüldü, tüm geniş rezervuarların yaklaşık üçte ikisinde ise önemli ölçüde kayıp yaşandı.

Göllerde her yıl 22 gigaton su kaybı görülürken, toplam küçülme hacmi 602 bin 28 kilometre olarak hesaplandı. Bu büyüklükteki alandaki su kaybı ABD’nin 2015’teki toplam su tüketimine eşit seviyede.

Küçülme ve rezervuar kayıpları, Orta Asya’nın batısı, Orta Doğu, Hindistan’ın batısı, Çin’in doğusu, kuzey ve doğu Avrupa, Okyanusya, ABD, Kanada’nın kuzeyi, Afrika’nın güneyi ve Güney Amerika’nın büyük bir kısmındaki göllerde tespit edildi.

YÜZDE 71 KÜÇÜLDÜ

Dünyadaki en büyük iç su kütlesi olan Hazar Denizi’ndeki daralma toplam kayıpların yüzde 49’unu, doğal göl hacmindeki net düşüşün ise yüzde 71’ini oluşturdu.

Göller tatlı su ve yiyecek temini, su kuşu habitatı, kirleticiler ve besinler döngüsü gibi temel ekosistem hizmetlerini sağlarken, küresel kara alanının yüzde 3’ünü kaplıyor. Ayrıca biyojeokimyasal süreçlerin temel bileşenleri olan göller, karbon döngüsü koluyla iklimin düzenlenmesine katkı sağlıyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre, küresel sıcaklık artışı geçen yıl sanayi öncesi döneme göre 1,15 dereceye ulaştı.

Dünyadaki büyük göllerin yüzde 53’ü küçüldü yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.

British Antarctic Survey’in (BAS) yaptığı ve “Nature Climate Change” isimli dergide yayımlanan araştırmaya göre, rüzgar ve denizdeki uzun süreli değişimler, Güney Okyanusu’nun bir parçası olan Weddell Denizi’ndeki dip suyu üretimini etkiliyor.

Dünyanın en soğuk ve yoğun su kütlesi olan AABW’nin azaldığına ve ısındığına dikkati çeken araştırmacılar, dip suyunda gözlemlenen düşüşün atmosferdeki ısı ve karbonun okyanusta depolanmasına engel olabileceğini kaydetti.

Araştırmaya konu verileri toplamak için gemi ve uydu kullanan uzmanlar, Weddell Denizi’nin ısı ve tuzluluk seviyesini ölçtü.

Araştırmacılar, dip suların seviyesinin son 30 yılda yüzde 20’den fazla düştüğünü vurgulayarak geri kalan 2 bin metreden daha derin suların diğer okyanuslara oranla 4 kat daha fazla ısındığını kaydetti.

Sulardaki azalmanın deniz buzu oluşumundaki düşüşten kaynaklandığı belirtilirken, normal şartlarda buzun yerini değiştirerek yeni buz oluşumuna imkan veren rüzgarların zayıfladığı, bunun da buz oluşumunu yavaşlattığı aktarıldı.

DEĞİŞİM DÜŞÜNÜLENDEN KISA SÜRDÜ

Araştırmanın başyazarı olan Fiziksel Oşinograf Dr. Shenjie Zhou, bölgenin hassaslığına dikkati çekerek atmosfer ve deniz buzu arasındaki ilişkinin önemini vurguladı.

Derin sulardaki düşüşün ekosistemi etkileyebileceğini dile getiren araştırmacı Dr. Alessandro Silvano ise eskiden derin sulardaki değişimin yüzyıllar sürebileceğini düşündüklerini fakat gözlemlerinde bunun daha kısa zamanda olabileceğini tespit ettiklerini söyledi.

Güney Okyanusu’nun, Sanayi Devrimi’nden bu yana, insan kaynaklı küresel ısınmanın yüzde 90’ını, fazla karbon salınımının ise 3’te 1’ini depoladığı biliniyor.

Araştırma. “Nature Climate Change” dergisinde yayımlandı.

Weddell Denizi’ndeki Antarktika Dip Suyu Azalıyor yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.

Peki ”köpekle karşılaşınca ne oluyor?” derseniz, tek bildiğim bana bu güne kadar hiç bir şey olmadı… Onun ötesinde bu konuda bir bilgim yok… Genelde bir havlamadır ortalığı kasıp kavuruyor ve sizde de bir adrenalin patlaması meydana geliyor. Ama neticede saldıran olmuyor ve geçip gidiyorsunuz.  En gerildiğim an; Likya Yolu’nda, Üzüm Koyundan Boğazcık’a çıkarken, dev gibi 3 Sivas Kangal’ın bağrış çağrış etrafımı sarmalarıydı.  Köpeklerin devasa boyutları nedeniyle gerçekten çok korktum. Yanımda ki köpek kovucuyu kullandım. İkisi kaçtı gitti. Birisi de sesini kesip öyle kala kaldı. Ben de yürüdüm gittim…

Bir müddet önce tesadüfen Youtube’ta ”Köpek ile Karşılaşmalara Hazırlanma” diye bir video ile karşılaştım. ”Aaaa böyle bir şey mi var?” dedim ve araştırmaya başladım. Ohoo yazılmış kitaplar, PDF dökümanları, videolar vb. yüzlerce kaynak var. Ama Türkçe kaynak neredeyse hiç yok. Aslında üzücü bir durum… Çünkü biliyorum ki bizde de bu konuda yetenekli, donanımlı pek çok uzman var. Ancak yazan yok… Sadece bu alanda değil, genelde her alanda yazan, çok çok az… Çünkü bir yazma kültürümüz yok…

Ben de oturup internette ki pek çok yabancı kaynaktan bir derleme yaptım. Umarın köpek eğiticilerimiz de işe dahil olur ve doğa yürüyüşçülerinin işine yarayacak Türkçe bir kaynak ortaya çıkar.

1. KÖPEK İLE KARŞILAŞMALARDA ASLA YAPILMAMASI GEREKENLER: Doğa yürüyüşünde köpek ile karşılaşmalarda ne yapacağınıza geçmeden önce, asla yapmamanız gereken şeylere bir göz atalım.

 a. Asla köpekten koşarak kaçmayınız.

   b. Asla köpeğe arkanızı dönmeyiniz.

   c. Asla bazı köpeklerin dost canlısı olduğunu düşünmeyin.

   d. Asla köpek sahiplerine güvenmeyin. (Size yapılacak bir saldırıyı durdurabilecekleri konusunda)

   e. Asla tehdit altında iken köpekle göz göze gelmeyin.

   f. Asla köpeğe meydan okumayın, üzerine doğru yürümeyin.

2. KÖPEKLERİN BEDEN DİLİ: Karşılaştığınız bir köpeğin beden dilinden anlayın ve ona uygun tepki verin.

a. Dost Beden Dili:

(1)  Tüm vücudu rahat ve kıpır kıpırdır.

(2) Ağzı rahatça açılıp kapanır.

(3) Oyun oynama davranışları gösterir. (zıplama gibi)

(4) Doğrudan size bakarak üzerinize gelir.

 b. Potansiyel Tehdit Beden Dili:

(1) Ağız kapalı ve gergindir.

(2) Etrafınızda daireler çizerek, sizi takibe alır.

(3) Doğrudan göz temasından kaçınır.

(4) Havlayıp havlamaması bir kriter değildir. Bazı türler hiç uyarı vermeden saldırabilir.

c. Tehlikeli Beden Dili:

(1) Tüm vücudu sert ve öfkelidir.  (savaşan duruş)

(2) Direkt göz teması kurar.

(3) Dişlerini gösterir.

(4) Kuyruk sallayıp sallamaması size doğru bir bilgi vermez.  (kuyruk sallama köpeğin mutlu olduğunu gösterir. Ancak sizi ısırmaktan mutlu olacaksa da kuyruk sallar.)

(5) Hızla ve doğrudan size yaklaşır ve sonra dönerek uzaklaşır.

d. Korkmuş Köpek Beden Dili: Korkmuş bir köpeğin davranışları öngörülemez, kaçabilir de, saldırabilir de.

(1)  Başı başka yana çevrilidir ama gözleri sizi izler.

(2) Belli bir mesafede etrafınızda daireler çizerken bir geriye bir ileri bakar.

(3) Kuyruğunu bacak arasına kıstırır.

3. KÖPEKLE KARŞILAŞMALARDA DAVRANIŞ: Köpek beden dili ve asla yapılmaması gerekenler ışığında, bir köpekle karşılaştığımızda neler yapacağımıza bakalım.

a. Eğer köpek dostça ya da korkmuş bir beden dili sergiliyorsa yolunuza devam edin. Dostça davranan köpekleri sevmeyin, okşamayın…

b. Köpekler bölgecidir ve bölgelerini savunurlar Eğer bir ağıl, bahçe gibi yerde köpekle karşılaşırsanız, sizi bölgesinden uzaklaştırmak isteyecektir. Bu gerçek değil, defansif bir saldırıdır. Bölgelerini terk ettiğinizde sorun kendiliğinden çözülecektir…

c. Köpeklerden asla koşarak kaçmayınız ve arkanızı dönmeyiniz.

d. Doğrudan köpeğin gözlerine bakmayın,ancak köpeğin tüm davranışlarını gözleyin.

e. Güçlü ve sert bir ses tonuyla ona ”DUR, OTUR” gibi komutlar verin.

f. Derin nefesler alın ve sakin kalın.

g. Köpek hep arkanızdan saldırmak isteyecek ve daireler çizerek arkanıza doğru  yönelecektir. Bu nedenle, varsa bir kaya ya da ağaca sırtınızı verin ve köpek ilgisini kaybedene kadar bekleyin.

h. Eğer köpek tüm bunlara rağmen doğrudan size yaklaşmaya devam ederse, yavaş adımlarla geri geri yürüyerek köpekle aranızda bir mesafe bırakın.

ı. Yanınızda varsa, kazak, hırka, mont vb. bir şeyi, güç olarak zayıf olan kolunuza iyice sarın.

j. Köpek yaklaşmaya devam ederse, şapka, gömlek, kazak vb. köpeğin ilgisini çekebilecek bir şeyi elinize alıp ona doğru sallayın ve ilgisini dağıtmaya çalışın. Eğer salladığınız nesneyi ısırırsa, onu yana doğru atın.

k. O fırlattığınız şeyle meşgulken, ona vurmaya hazırlanın ve kendinizi koruyacak sopa, taş vb. ne buluyorsanız yerden alın.

l. Size saldırdığınızda sardığınız zayıf olan kolunuzu önünüze alın. O kolunuza saldıracaktır. Boşta olan kuvvetli kolunuzla sizde ona ”Allah yarattı” demeyip vurun. (Boğaz ve çenesine)

Doğa Yürüyüşlerinde Köpeklerle Karşılaşma yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.