Öyle bir mağara düşünün ki, içinde bir Boeing uçağının uçabileceği kadar büyük ve yüksek olsun… Dünyanın en büyük mağarası olarak bilinen Hang Son Doong, işte tam da böyle bir mağara.

2009 yılına kadar dokunulmadan varlığını sürdüren Vietnam’daki Hang Son Doong mağarasının tarihi, yaklaşık 2 ila 5 milyon yıl öncesine, Pliyosen’e veya geç Miyosen’e kadar uzanıyor. 5 kilometre uzunluğundaki mağara sistemi, 200 metre yüksekliğindeki tavanlara sahip ve bu da onu Dünya’da şimdiye kadar keşfedilen en büyük mağara yapıyor.

Bu mağara o kadar büyük ki, bir önceki “Dünya’nın en büyük mağarası” unvanı sahibi olan Malezya’daki Geyik Mağarası’nın yaklaşık beş katı daha büyük. Ancak bu boyutuna rağmen, girişi ilk defa 1991 yılında yerel halktan Hồ Khanh adında bir adam tarafından keşfedildi; sonraki 18 yıl boyunca bir daha bulunamadı.

Sonunda 2009 yılında mağaranın bitkilerle kaplı girişini ortaya çıkarmayı başaran British Cave Research Association’dan bir ekip, mağaranın etkileyici boyutunu belgelemeyi başardı.

Vietnam kıyısındaki Phong Nha-Ke Bang parkı, çoğu keşfedilmemiş olan 150’den fazla kireçtaşı mağarası ve yeraltı odasına sahip. Parkın mağara sistemlerinin çoğu birbirine bağlı ve toplamda 200 kilometre uzunluğunda bir sistem oluşturuyorlar.

Son Doong’un geçitleri 38,4 milyon metreküp hacme, 9 kilometre uzunluğa ve 198 metre genişliğe sahip, yani bir Boeing 747’nin dümdüz uçabileceği kadar geniş. Ormanın bitki örtüsüyle yoğun bir şekilde örtülmüş olmasına rağmen, mağaranın girişi bile etkileyici bir şekilde 50 metre yüksekliğe sahip.

İçeride, yüzbinlerce yıl boyunca mağaranın oluşumuna neden olan hızla akan bir nehir yer alıyor. Yağmur mevsimi boyunca bu nehir taşıyor ve geniş sistemi doldurarak erişilemez bir hale getiriyor.

Ayrıca bu mağara, 70 metre yüksekliğinde, “Köpeğin Eli” olarak adlandırılan dünyanın en büyük dikiti de dahil olmak üzere bazı etkileyici dikitlere ev sahipliği yapıyor.

Mağaranın inanılmaz atmosferinin yanı sıra, iki büyük obruk, yukarıdaki ormanın mağaranın derinliklerine yayılmasına izin veren, normalde zifiri karanlık olan geçitler boyunca tavan pencereleri oluşturmuş durumda. Bu pencerelerden “Dinozorlara Dikkat Edin” adı verilen daha küçük olanının, son 500.000 yılda orman tabanının çok yoğun hale gelmesi ve çökmesi sonucu oluştuğuna inanılıyor.

Daha büyük olan “Edam Bahçesi” ise 163 metre uzunluğunda ve çok daha kalın bir orman zeminine sahip. Bu obruktaki ağaçların boyu 30 metreyi aşıyor ve genellikle mağarayı keşfedenlerin sık çalılıklar arasında kaybolmasına ve yönünü şaşırmasına neden olabiliyor.

Bu obrukta kuşlar, maymunlar ve yılanlar yaşıyor. Bölgedeki türlerin birçoğu IUCN Tehdit Altındaki Türler Kırmızı Listesi’nde yer aldığından dolayı, mağaraların bu popülasyonlar ve belki de henüz keşfedilmemiş bazı türler için umut olabileceği düşünülüyor.

Mağaranın geri kalanıyla aynı yağmur mevsimi selini yaşamayan el değmemiş bir geçit ise mükemmel şekilde korunmuş 400 milyon yıllık fosillerle dolu bir şekilde bekliyor.

National Geographic tarafından 2010 yılında bu etkileyici mağaranın tüm görkeminin haritası çıkartıldı ve internet üzerinden mağarada tam bir sanal gezinti yapmanız mümkün. Ancak, tüm mağara sisteminin yalnızca yüzde 30’unun keşfedildiği düşünülüyor.

2019 yılında İngiliz dalgıçlardan oluşan bir ekip mağaranın su altı geçitlerini keşfetmek için yola çıktı. Suyun yaklaşık 120 metre altında, mağaraya bağlanan ve 1 kilometre boyunca uzanan başka bir tünel keşfettiler. Bu bulgu, zaten devasa olan mağaranın daha önce düşünülenden en az 1,6 milyon metreküp daha büyük olduğunu gösterdi.

Uzmanlar hala en içteki suyun nereden aktığını belirlemeye çalışıyor ve bu yüzden bazı araştırmacılar, daha da büyük, keşfedilmemiş bağlı bir mağaranın varlığına inanıyor.

Dünyanın en büyük mağarası Hang Son Doong yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.

Mağaralar Nasıl Oluşur?

Karbonatlı kayaçların üzerine düşen karbondioksitli atmosferik sular toprak ve kayaların çatlakları arasından geçerken karbondioksitçe doygun şekle dönüşürler. Son derece çözücü bir hale gelen bu suların geçtiği yerleri eritmesi ile mağaralar oluşurlar. Bölgenin yüksekliği, kireçtaşları ile erimeye uygun olmayan geçirimsiz kayaların birbirine göre konumları, akarsu, göl veya deniz seviyesi yüksekliklerine göre mağaralar yatay, dikey veya yatay-dikey duruma gelebilirler. Genel olarak deniz seviyesinden yüksek yerlerde dikey olarak gelişmiş düden mağaralar gelişme imkanı bulurlar. Derinlikleri yüzlerce metreyi bulabilen bu mağaraların araştırması son derece zor ve tehlikelidir. Buna karşılık ova, göl veya nehir seviyesine yakın bölgelerde veya hemen altlarında geçirimsiz birimlerin bulunduğu kireç taşlarında son derece uzun ve yatay mağaralar gelişmiştir. Bu mağaralara dışarıdan su girsede(düden veya subatan), çoğunlukla içinden su çıkan kaynak durumundadır. Birbirine bağlı birkaç kattan oluşan bu mağaraların içleri yer yer göller, damlataş havuzları ve hertürden damlataşlar ile kaplı olabilir. Mağaraya ulaşan suların ilk oluşturduğu şekiş sarkıtlardır. Tavandaki çatlaklar veya tabaka aralarından damlayan bu sularda bir kısmı karbondioksitin serbest hale geçmesiyle damlanın çevresinde ince, yarım küre şeklinde karbonat çökelir. Dairesel çekirdeğin ortası boş olduğundan, su buradan damlar. Damlayan her su, bu çekirdeği silindirik olarak büyütür. Böylece zamanla içi boş, genişliği her yerde eşit çubuk makarna veya tüp şeklinde saydam şekiller oluşur. Sarkıt oluşumunun başlangıç dönemini karakterize eden bu şekillere makarna sarkıt adı verilir ve damlamanın seyrinde herhangi bir değişiklik olmadığı sürece çapları 5-10 mm. boyları 1-3 metreye ulaşabilir

Mağaracılık

Mağaracılık beceri, işbirliği ve düzen gerektiren bir spordur. Mağaralar soğuk, ıslak, dar, keskin kayalarla dolu berbat tünellerden, güzel oluşumlarla dolu geniş yürüyüş pasajlarına kadar uzanır, derin çukurlara rastlanır. Dar mekanlardan ve yükseklikten korkan kimseler mağaracılığı düşünmemelidir. Küçük bir odada ışıkları kapatıp oturarak ya da bir yatağın altında emekleyerek kendinizi deneyin! Bir sandalyenin üzerine çıkıp tavana bakın ya da yüksek bir binada pencereye çok yakın durup aşağıyı izleyin. Eğer kendinizi rahat hissetmiyorsanız mağaracılığı unutun.

Yeni başlayan mağaracıların ihtiyaç duyacağı malzeme genellikle ucuz ve basittir. Bazı özel malzemeler kiralanabilir ya da ödünç alınabilir. Elbise, çorap ve botlarla birlikte iki komple giyim takımı gerekli olacaktır. (Bir takım mağaraya gidiş ve dönüşte, diğeri ise mağara içinde kullanılmak üzere).Mağara giysileri genellikle eskidir. İlk giyişten sonra üzerlerinde kalıcı, kirli kahverengi lekeler ve ilginç yırtık ve deliklerden oluşan bir koleksiyon oluşur. Mağaracılar vücudu kaplayan tulumlar ve kotları tercih ederler. Soğuk iklimlerde sweat-shirt veya ceket de kullanılır. Mağaralar ortalama sıcaklığı korudukları için, kuzeydeki mağaralar güneydekilere göre daha soğuk olurlar. Bazı mağaralarda spor ayakkabı da giyilebilir ama bileği koruyan eski botlar idealdir. Tırmanma botları mağaralar için kullanışlı olmakla birlikte iyi bir tırmanma botunu mağarada kullanmamak daha iyi olacaktır. Bir çok tecrübeli mağaracı bu işe adadığı eski, sağlam tabanlı botları kullanır.Her mağaracının mutlaka sahip olması gereken iki önemli malzeme kask ve ışık kaynağıdır. Kask başınızı tavana vurup incitmekten ve düşen kayalardan koruyacaktır. Aynı zamanda kayıp düştüğünüzde, kafanızı yere vurup yaralanmanıza da engel olacaktır. Mağaralar tamamen karanlık olduğu için ışık çok önemlidir. Her mağaracı en az iki, tercihen üç ışık kaynağı taşımalıdır. Tırmanırken veya sürünürken ellerin serbest olabilmesi için bu ışıklardan biri kaska monte edilmiş olmalıdır. Üzerinde karpit lambası bulunan kasklar ucuz ve kullanışlı ışık kaynaklarıdır. Karpit lambası kullanan bir kişi yedek karpit, su ve kullanılmış karpit için bir kap taşımalıdır. Kaskın üzerine monte edilmiş elektrikli fenerler de kemerde taşınan aküleriyle birlikte kullanılırlar. Kask ve fener ilk mağara gezileri için mağaracılık derneklerinden ödünç alınabilirler. Ancak mağaracılığa devam etmek isteyen herkes kendi kişisel malzemesini satın almalıdır. İkinci ışık kaynağı genelde pilli bir işaret feneridir. Mag Lite işaret fenerleri mağaracılık için en uygun olanıdır. Üçüncü ışık kaynağı olarak el feneri ve su geçirmez kibritler kullanılır. Bir çok mağaracı ilk iki ışık kaynağının arızalanması yüzünden mağaradan üçüncü ışık kaynağının yardımıyla çıkmak zorunda kalmıştır.

Bütün ekipmanınız sağlam bir çantanın içinde korunmalı ve dar pasajlardan geçerken kolayca çıkartılabilecek şekilde sırtınızda veya kolunuzda asılı olarak yanınızda taşınmalıdır. Dikey mağaracılık olarak bilinen ip ve merdiven teknikleri yeni başlayan mağaracılara göre değildir. Mağara ortamına alıştıkça ve bu konuda tecrübeli mağaracılarla arkadaşlık ettikçe, mağaracılığın bu heyecan verici yönünü de öğrenme fırsatı bulacaksınız. Şunu hiçbir zaman aklınızdan çıkarmayın; yeraltında kullanılması planlanan özel bir malzeme önce yer üstünde denenmeli ve nasıl kullanıldığı iyice öğrenilmelidir. Bir mağara gezisine giderken nereye gittiğinizi, ne zaman döneceğinizi, haber alınamadığında kimin aranacağını bir arkadaşınıza bildirmelisiniz. Dönüş zamanınız için yeterli zaman ayırınız, çünkü mağara gezileri her zaman planlanandan daha uzun sürer. Eğer söylediğiniz zamanda dönemeyecekseniz mutlaka telefon edin. Gereksiz bir acil durum girişimine neden olmayın.

Mağaralar eşsiz doğal harikalardır ve görünüşleri kesinlikle bozulmamalıdır. Duvarlara isim yazmak, mağara oluşumlarını dışarı çıkarmak, zarar vermek dünyadaki hiçbir ciddi mağaracı tarafından hoş görülmez. Bu bir çok ülkede yasalarla da engellenmiştir. Mağara yaşamı tehlike altında olan bir hayattır ve tahrip edilmemelidir. Mağaraya getirilen her şey dışarı çıkarılmalıdır. Mağaracılığa olan ilgi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hızla artmaktadır. Ancak, yer altı dünyasına olan bu hızlı ilgi artışı, mağaralara ve mağara canlılarına bazı zararları da olmaktadır. Bu nedenle, mağaracılığın en önemli konularından birisi mağara ortamının korunması olmuştur. Hatta tüm dünyada mağaracılığa yeni başlayanlara ilk öğretilen,

sözleri olmuştur.

Turizme Açılan Mağaralar

Narlıkuyu (Dilek) Mağarası (Silifke-İÇEL)
Dim Mağarası (Alanya-ANTALYA)
Zindan Mağarası ( Aksu-ISPARTA)
Karaca Mağarası (GÜMÜŞHANE)
Ayıini Mağarası (Yalvaç-ISPARTA)
Kuz Mağarası (Kesme-ISPARTA)
Gökçeler Mağarası (Milas-MUĞLA)
Yerküpe Mağarası (Kavaklıdere-MUĞLA)
İnönü Mağarası (Sarıidris-MUĞLA)
Gökgöl Mağarası (ZONGULDAK)
Cehennemağzı Mağarası (Krdz.Ereğli-ZONGULDAK)
Dupnisa Mağarası (Demirköy-KIRKLARELİ)
Gürcüoluk Mağarası (Amasra-BARTIN)
Dodurgalar Mağarası (Dodurgalar-DENİZLİ)
Sulu Mağara (Keskin-KIRIKKALE)
Zeytintaşı Mağarası (Serik-ANTALYA)
İnsuyu Mağarası (BURDUR)

Mağaracılık, Mağaralar Nasıl Oluşur? Turizme Açılan Mağaralar hangileridir? yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.