Renk arşivleri - İnsan ve Doğa

Treking’e yeni başlayanlar için

GeZGiN — Fri, 03 Nov 2023 12:47:05 +0000

YÜRÜYÜŞTE TEMEL KURALLAR:
Doğada yapılan herhangi bir yürüyüşte uyulacak temel kurallardan en önemlisi ekip düzeninin sağlanmasıdır. Bu düzene göre ekip tek sıra halinde yürümelidir. Ekibin en tecrübeli kişisi basa geçer. Ekip bası adi verilen bu kişinin görevi yürüyüş rotasını seçmek, yürüyüş temposunu ayarlamak, molaların sıklığını ve uzunluğunu düzenlemek ve yürüyüş sırasında alınması gereken önemli kararları almaktır. Son kararı verme yetkisi her zaman ekip basındadır. Ekip basını hemen arkasında ekibin en tecrübesiz yada en yavaş elemanı yer alır. Ekip basının yürüyüş rotasını ve temposunu bu elemana göre ayarlaması böylece daha kolaylaşır. Ekibin en arkasında ise artçı adi verilen en tecrübeli ikinci kişi yer alır. artçının görevi ise ekipte belirebilecek herhangi bir kopmayı yada düzensizliği ekip basına iletmek ya da mümkünse bunu gidermektir. Ekibin tek sıra halinde ve bu düzen içinde yürümesi ekip içi birlikteliği, temponun daha iyi ayarlanabilmesini ve bu şekilde vücut enerjisinin düzenli kullanılarak daha uzun yürüyüşler yapılabilmesini sağlar. Bunun dışında, tehlike yaratabilecek doğa koşullarında ekip basının tüm ekip adına düşünerek rotayı belirlemesi ve kaza ihtimalinin azaltılması ancak bu şekilde mümkün olabilir.

Ekip içinde haberleşme, gelişigüzel bağırarak değil, söylenecek şeyi herkesin bir önündekine yada bir arkasındakine söylemesiyle gerçekleştirilir. Bu, özellikle tas düşebilecek, tehlikeli, dar kulvarlardan geçerken yararlı olur. Bağırmadan gerçekleştirilen haberleşme sayesinde, bir ses yankılanmasından bile etkilenebilecek, bağları zayıf tasların düşmesi engellenir.

Yürüyüş sırasında herkesin sırtında küçük bir sırt çantası bulunmalıdır.

Yürüyüş sırasında herkesin sırtında küçük bir sırt çantası bulunmalıdır. Tek omuzda taşınan çantalar yürüyüş sırasında sallanacakları için dengeyi bozarlar. sırt çantasının içinde yürüyüşün uzunluğuna göre en az bir litre su, hava koşullarına göre bere, eldiven, yağmurluk ve çeşitli giyecekler, ilk yardim çantası gibi malzemeler bulunmalıdır. Herkes bir yürüyüş sırasında ihtiyacı olabileceğini düşündüğü malzemeleri yanında taşımak zorundadır.

Bir doğa yürüyüşü sırasında seçilecek giyecekler yünlü yada yün-sentetik karışımı olmalıdır. Pamuklu giyecekleri kullanmakta yarar vardır. Bunun nedeni pamuklu giyeceklerin çabuk ıslanması ve ıslandığında geç kurumasıdır. Yünlü giyecekler giyildiğinde bu tip sorunlarla karşılaşılmaz. Çok kalın ve az kat giymek yerine, ince ve çok kat giyilmelidir. Böylece terlendiği zaman soyunup, üşündüğü zaman giyinilerek belli bir vücut sıcaklığı korunmaya çalışılır. Doğada ne üşümek ne de terlemek iyidir. Ayrıca seçilen giyeceklerin düğmeli ya da fermuarlı olmasına dikkat edilmelidir. İnsan, vücut sıcaklığının %70’ini basından kaybeder. Bu nedenle, gerektiğinde bere giymeyi de ihmal etmemelidir. Kot pantolon yerine kadife yada yünlü pantolonlar tercih edilmelidir. Kot pantolon vücudu soğuk tutar ve ıslandığında kurumaz. ayakkabı olarak da postal yada bot türü ayakkabılar giyilmelidir. Spor ayakkabı ya da su geçirebilecek herhangi boğazsız bir ayakkabı kişiyi her an zor bir durumda bırakabilir.

“İnsanlar beni ışıldayan nehir akıntıları gibi selamlayıp ferahlatmıyorsa, onlardan bunalırım. Hiç şüphesiz, neşedir yaşamın koşulu. ”
Henry David Thoreau

Güneşli havalarda güneş çarpmasından, cilt yanıklarından ve güneş körlüğünden korunmak için şapka, güneş kremi ve güneş gözlüğü kullanmakta yarar vardır. Yürüyüş sırasında belli bir tempo yakalanmasına ve nefesin düzenlenmesine çalışılır. yürüyüş temposu mümkün olduğunca sabit tutulmalıdır. Genelde 50 dakikalık bir yürüyüşten sonra 10 dakikalık uzun bir mola verilmelidir. Çok dik ve zorlu etaplarda yarim saatte bir, 2 dakikalık bir nefes molası da verilebilir. 10 dakikalık uzun molalarda, ekiptekiler gerekli ihtiyaçlarını karşılarlar (su içmek, besin almak, tuvalet, vb.), yorgunluklarını gidermeye çalışırlar. Bu tür molalar sırasında terin soğumaması için gerekli giyeceklerin giyilmesi ihmal edilmemelidir. 2 dakikalık kısa molalarda ise amaç oturmak ve ihtiyaç gidermek değil, sadece nefesi düzenlemektir.

Şu anda en iyisini yapmak sizi bir sonraki an için en iyi yere koyar!
Oprah Winfrey

Bunun dışında gelişigüzel mola verilmemelidir çünkü devamlı durup hareket etmek kişiyi dinlendirmekten çok, fiziksel ve psikolojik konsantrasyonu bozarak daha fazla yorgunluğa neden olur.Yürüyüş sırasında gereksiz iniş-çıkışlardan kaçınmak gerekir. Rota seçimi yapılırken mümkün olduğu kadar az yükseklik kaybetmeye çalışılır. 25 dereceyi geçen eğimlerde, eğimin etkisini azaltmak için zil zağ çizerek ilerlemek daha avantajlıdır. zil zağların keskinliği eğimin dikliğine, ekibin kondisyonuna göre arttırılır yada azaltılır. Yamaçlarda yan geçim yapılırken ayakların zemine göre ayarlanması gerekir. Sert bir zeminde en fazla sürtünmeyi sağlayabilmek için ayak tabanlarının tümünün yere basmasına gayret edilmelidir.

Ayrıca yamaç tarafındaki ayak bir miktar yamaca döndürülerek burkulma tehlikesi azaltılır. Yürünülen zemin yumuşak ise kestirme denilen yürüyüş sekli uygulanır. Bunda, ayakların kenarları ile zeminde bir basamak oluşturularak yürünür. Özellikle dik yerlerde düşürülebilecek taslar, arkadaki ekip elemanlarına zarar verebilir. Bu nedenle, tas düşürüldüğü takdirde arkaya “TAS!” diye bağırarak tehlikeyi haber vermek gerekir. Bu uyarıyı alan ekip elemanları ise tasın düşüş yönünü bir an önce anlamaya çalışarak, kendilerine çarpmasını engellemeye çalışırlar.

Yürüyüş sırasında devamlı etrafa bakarak doğru yönde ilerlenip ilerlenilmedigi kontrol edilmeli, referans ya da nirengi noktası adi verilen belirleyici noktalar gözlenmelidir. değişik biçimli bir kaya, bozkırın ortasında bir ağaç nirengi noktası olarak seçilebilir. Böylece geri dönüş yada kaybolma gibi durumlarda bu noktalar sayesinde doğru yol bulunabilir.Yürüyüş sırasında enerji sağlamak için molalar sırasında çeşitli yiyecekler yenebilir. Bu yiyeceklerin karbonhidrat, özelliklede kana karışmasının çabuk olması bakımından glikoz yönünden zengin olmasına özen gösterilmelidir. Bunun yanında çeşitli mineral ve elektrolit yönünden de zengin olmalıdırlar. Kuru üzüm, kuru kayısı, fındık, çikolata gibi yiyecekler ve limonlu, sekerli içecekler bu tip besinler arasında sayılabilir. yürüyüş sırasında terlemeyle sıvı kaybedildiği için sıvı alımına da önem verilmelidir. Özellikle kıs koşullarında susuzluk hissi az olmaktadır. Böyle durumlarda dahi kişinin kendisini zorlayarak sıvı alması gerekmektedir. Doğada alkol aliminin yararlı olduğu düşüncesi son derece yanlıştır. Alkol, kan dolaşımını arttırıp basta bir sıcaklık verirken, damarların genişlemesine neden olarak isi kaybını arttırır ve daha sonra üşümeye neden olur. Bunun dışında su kaybına neden olur ve dikkati azaltır.

Doğa yürüyüşleri sırasında yörenin çoban köpekleri tedirginlik yaratabilmektedir. Bu tedirginliğin yaşanmaması için mümkünse sürürlerden uzak durulmalıdır. Köpeklerle karşılaşıldığı takdirde ise sogukkanlılığı yitirmemek ve kaçmaya çalışmamak gerekir. Ani hareketlerden ve özellikle de köpeğe tas atmaktan kaçınılmalıdır. Bu durumda yapılacak en iyi is yavaşçana yön değiştirip sürünün uzağından gedmektir.

GEREKLİ MALZEMELER

Her yürüyüşçünün mutlaka bir sırt çantası olacaktır. Kişilerin yürüyüş esnasında denge unsuru nedeniyle ve yaralanmalardan korunabilmek amacıyla elleri bos olmalıdır. Bu nedenle diğer spor çantaları düşünülemez.

Yürüyüşçünün ayakkabısı yürüyüş sporuna uygun, uzun bilekli, rahat, ayağını vurmayan, yürüyüşçünün ayağına alışmış ve daha önce denemiş kısacası sorunsuz ayakkabı olmalıdır. kıs şartları için su geçirmez olanları tercih edilmelidir.

SIRT ÇANTASINDA BULUNMASI GEREKLİ MALZEMELER:

1.Matara, termos veya bazı su kapları bulundurulmalı. En az 1 ltd su alınmalıdır.
2.Her yürüyüşçünün çantasında bir öğün yiyecek ve içecek bulunmalıdır ( İçecekler alkolsüz).
3.Temel ilk yardim malzemesi ve kişilere gerekli özel ilaçlar.
4.Bir bıçak, çatal, kasık, bardak, tabak ( Kırılmaz cinsten olmalıdır)5.Küçük el feneri, kibrit, dikiş malzemesi, defter, kalem, düdük.

SIRT ÇANTASINDA BULUNMASI GEREKLİ GİYSİLER:

1.Şapka veya bere (Mevsim koşullarına uygun)
2.Değişmelik yedek fanila ve çorap.
3.Yağmurluk, panço, benzeri su geçirmez giysi (Semsiye olmaz).

GİYSİLERİN ÖZELLİKLERİ:

Yürüyüşlerde kullanılan giysiler; az yer tutan, hafif ancak sağlıklı işlev gören cinsten olmalıdır.

Yürüyüşçünün giysileri hareket yeteneğini kısıtlamayan rahat giysiler olmalıdır (Dar streç pantolonlar olmaz).

Yürüyüşçünün üst giysileri önden açılıp kapanabilir düğmeli veya fermuarlı olmalıdır (Dik yakalı ve sıkıcı giysiler giyilmemelidir).

İç çamaşır (fanila) yün veya sentetik olmalıdır. Bu malzemeler teri hemen emerek dışarı iletirler ve çabuk kururlar. Üst giysi, vücut ısısını dışarıya verebilen Polar kumaşlardan yapılmış olmalıdırlar

Yürüyüşçünün çorabı mevsim koşullarına uygun, ayak ile bot arasında tampon görevi görecek nitelikte olmalıdır. Kisin yün çorap kullanılmalıdır

Treking’e yeni başlayanlar için yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’deki Dağ Sistemleri hakkında bilgiler

GeZGiN — Fri, 03 Nov 2023 10:57:02 +0000

Alp-Himalaya dağ kuşağında yer alan Türkiye’nin yaklaşık yarısı dağ ekosistemi içersinde yer almaktadır. Dağ, sadece bir yüksek kütle olmayıp, bulunduğu iklim bölgesi içerisinde ayrı bir ekosisteme damgasını vurmaktadır. Nitekim dağlık kütlenin uzanışı ve bakısı; yağış, sıcaklık, rüzgar, bulutluluk, sis oluşumu gibi birçok iklim elemanları üzerinde etkilidir. Bu özellikleri ile dağ, ayrı bir ekosistem oluşturmakta ve bu ekosisteme ise ekolojik sınıflandırmada “orobiyom” denilmektedir. Tüm coğrafi bölgelerimizde dağların varlığına bağlı olarak çeşitli orobiyomlar bulunmaktadır.

Dağların uzanışı ve yüksekliği, Türkiye’de farklı bitki ve orman kuşaklarının ortaya çıkmasında önemli rol oynamaktadır. Örneğin Kuzey Anadolu dağlarının kuzey yamaçlarındaki farklı orman kuşakları ve özellikle Doğu Karadeniz Bölümü’ndeki Ladin ormanlarının varlığı, Karadeniz’den gelen nemli hava kütlesinin dağlar boyunca yükselmesi ile oluşan sisle ilgilidir. Yine Doğu Karadeniz kıyılarının kışın nispeten ılık geçmesi yükseltinin oluşturduğu fön rüzgarlarına bağlıdır.

Toros dağlarının güney, Kuzey Anadolu dağlarının kuzeye bakan yamaçlarının fazla yağış alması, dağlar boyunca cephelerin engellenmesinin bir sonucudur. Ayrıca dağlar arasında uzanan tektonik kökenli koridorlar ile dar ve derin yarılmış vadiler, yağmur gölgesinde kalarak kurakçıl vejetasyonun yerleşmesini sağlamıştır.

Toros dağlarında yer alan sedir ormanları, tamamen orobiyomun bir ürünüdür. Nur (Amanos) dağlarındaki kayın ormanlarının varlığı, Antakya-Kahramanmaraş oluğu ile İskenderun Körfezi arasında meydana gelen rüzgar sirkülasyonunun oluşturduğu sisle ilgilidir.

Dağ ekosistemi, Selçuklular döneminden itibaren başlayan ve günümüzde Toroslar’da Yörükler ve Beritan aşireti tarafından sürdürülen nomadik yaşamın, buna bağlı sosyo-kültürel özelliklerin oluşumunda önemli paya sahiptir.

Baraj yapımı ve barajlardaki su verimi üzerinde de dağ ekosisteminin ayrı bir yeri vardır.

Kısaca Türkiye’deki orobiyomlar, farklı orman kuşaklarının yetişmesini ve komşu ülkelere göre zengin olmasını sağlamaktadır. Yine dağ biyomlarındaki engebeli topoğrafya koşulları, dikey ve yatay yönde farklı habitatları oluşturarak gerek geçmişteki (Kuvaterner ve Tersiyer) bitki topluluklarının barınmasına gerekse yeni oluşan neoendemiklerin bulunmasına neden olmaktadır. Bu nedenle Türkiye relik ve endemik bitkiler yönünden zengin olmasını dağ biyomları sağlamıştır.

Dağ ekosistemlerindeki yükselti koşulların ormanların verim ve/veya boniteti üzerinde etkili olmaktadır. Örneğin Akdeniz Bölgesi’ndeki prodüktif kızılçam ormanları sahil kuşağında değil, Toroslar’da 400-800 m arasında uzanan 2. Yükselti basamağında yer almaktadır.

Orman Bakanlığı Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün desteği ile yapmakta olduğum ‘Türkiye’nin ekosistemleri/ekorejionları” adlı araştırmada dağ ekosisteminin ayrı bir yeri ve önemi ortaya çıkmıştır.

Yukarıda çok kısa olarak belirtilen nedenler dikkate alınarak Dokuz Eylül Üniversitesi Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı olarak; Türkiye’de orobiyomların bitki tür ve toplulukları üzerindeki dağılışı ve ormancılık açısından önemi Konusu vurgulanmaya çalışılacak ve bu konuda bildiri verilerek yayın yapılacaktır.

DAĞLAR, FARKLI HABİTATLARIN VE ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN OLUŞMASINDA ETKİLER

Bilindiği üzere, vejetasyon ve tarımsal faaliyetler bakımından, dağlar, yükseklik kuşaklarına bağlı olarak “orobiyum” adı verilen farklı bioma formları meydana getirirler. Bu nedenle, dağ kuşakları boyunca iki tip vejetasyon kuşağı bulunmaktadır.

Kuzey Anadolu dağlarının yamaçlarında, Kayın, Kızılağaç, İhlamur, Meşe türlerinden oluşan yapraklı ormanlar, 1000 metrenin üzerindeki soğuk ve rutubetli ortamlarda ise ise, Sarıçam, Karaçam, Ladin ve Göknar türlerinden oluşan ibreli ormanlar görülür. Bu bölge, kuzey yarıkürenin soğuk nemli bölgesindeki taiga ormanların ekolojik şartlarına benzer. Doğu Karadeniz dağlarının kuzeye bakan yamaçlarında bulunan Doğu Ladini ormanlarının varlığı, sis ve orografik yağmur oluşumuyla ilgilidir. Kuzey Anadolu dağlarının tabii orman sınırı üzerindeki rakımlarında alpin çayırları bulunur. Bu dağların kuzey yamaçlarında Doğu Kayını, Ihlamur, Kızılağaç, Karaağaç ve Kestane türlerinden oluşan ormanlar, güney yamaçlarında ise Karaçam, Meşe ve Sarıçam türlerinden oluşan ormanlar bulunmaktadır.

Toroslar – Antalya

Toros dağlarında ise üç vejetasyon kuşağı bulunmaktadır. Kızılçam ormanları ve Maki toplulukları, deniz kıyısı ile 1000/1500 m. arasındaki Akdeniz ikliminin sıcak ve kuru şartlarında bulunmaktadırlar. Kızıçam kuşağının üzerinde Sedir, Toros Göknarı ve Karaçam türlerinin oluşturduğu oro-mountain ormanları bulunmaktadır. Doğal orman zonu üzerinde, sub-alpin ve daha iç Anadolu’ya ait bazı step elemanlarından meydana gelen çayırlar bulunur. Exposure faktörü nedeniyle, kızılçam güney yamaçlarda 1500 metreye kadar çıkar.

Dağlık alanlardaki engebeli topoğrafya ve derin vadiler farklı bitki vejetasyonlarının hatta relict ve endemik bitkilerin yetiştiği değişik habitatlar oluştururlar. Kızılçam, Kermes Meşesi, Kocayemiş (sandal), Yabani Fıstık (menengiç) Güney Anadolu dağlarının arka kısımlarındaki çöküntülerde ve derin vadilerde bazı Akdeniz bitki elemanlarına rastlanmaktadır. Sığınak alanları şeklindeki vadilerde bazı relict ve endemik türler bol miktarda bulunurlar. Son buzul çağında, Anadoludaki 2000 metreden yüksek olan alanlar buzulla kaplıydı ve bu zamanda, Sarıçam Anadulunun kuzey geniş bir bölümüne yayılmıştı. Sarıçam, bundan 10 000 yıl önce dağların üst kısımlarına ve özellikle kuzey yamaçlara çıkmaya başladı.

Karstik çukurlar bilhassa relict ve endemik türler olmak üzere, bazı bitki türlerinin yetişebileceği özel habitatlar oluştururlar. Örneğin, bir relict ve endemik bir meşe türü topluluğu olarak Quercus vulcanica, özellikle Batı Toroslardaki Dedegöl dağındaki Dolinlerde olmak üzere karstik çöküntülerde bulunur. Toros Dağlarının derin ve karstik vadileri boyunca bazı Avrupa-Sibirya elemanlarına rastlanır.

Türkiye’deki Dağ Sistemleri hakkında bilgiler yazısı ilk önce İnsan ve Doğa üzerinde ortaya çıktı.